Ο Αρχιεπίσκοπος Ελπιδοφόρος προωθεί την «ένωση» με τους αιρετικούς Μονοφυσίτες
Άρθρο της Ευαγγελίας Ζουλάκη
«Ἀγαπᾶ ἐκεῖνος πού λέγει τήν ἀλήθεια, ἔστω καί ἄν πικραίνει κατ’ αρχήν καί δημιουργεῖ ἀντίδραση, καί ὄχι ἐκεῖνος πού παραπλανά καὶ κρύβει τὴν ἀλήθεια» (π. Θεόδωρος Ζήσης)
Σε συνέδριο του Οικουμενικού Ινστιτούτου Huffington με τίτλο «Ανατολικές και Ανατολικές Ορθόδοξες Εκκλησίες: Προχωρώντας τον διάλογο προς τα εμπρός» (Eastern and Oriental Orthodox Churches: Moving the Dialogue Forward) που έλαβε χώρα στις 4-6 Νοεμβρίου 2025, στην πόλη Μπρούκλαϊν της Μασαχουσέτης [1], ο Αρχιεπίσκοπος Αμερικής Ελπιδοφόρος στην εισήγησή του επιχείρησε να προωθήσει την ψευδοενότητα μεταξύ Ορθοδόξων και των αιρετικών Μονοφυσιτών (ή αλλοιώς Αντιχαλκηδονίων ή Προχαλκηδονίων ή Αρχαίων Ανατολικών ή εσχάτως και αντίκρυς προς την Παράδοση αποκαλουμένων Ορθοδόξων Ανατολικών).
Σύμφωνα με τον κ. Ελπιδοφόρο, πολιτικοί και όχι θεολογικοί παράγοντες οδήγησαν τελικά στον διαχωρισμό. «Οι αραβικές εισβολές πλησίασαν την αυτοκρατορία. Οι αυτοκράτορες πίστευαν ότι οι Χριστιανοί που βρίσκονταν στα σύνορα της αυτοκρατορίας, πολύ κοντά στους Άραβες και δεν είχαν την ίδια πίστη με την Κωνσταντινούπολη, αποτελούσαν απειλή για την αυτοκρατορία. Έτσι, οι Βυζαντινοί αυτοκράτορες της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας άρχισαν να διώκουν αυτούς τους Χριστιανούς που δεν αποδέχονταν τη Χαλκηδόνα. Και αυτό στη συνέχεια, το αίμα που χύθηκε, οδήγησε αυτούς τους Χριστιανούς να χωριστούν, να δημιουργήσουν παράλληλη ιεραρχία και να διακόψουν την κοινωνία με την Κωνσταντινούπολη. Αυτή είναι ιστορία».
Στη συνέχεια αναφερόμενος στους θεολογικούς διαλόγους μεταξύ Ορθοδόξων και Αντιχαλκηδονίων είπε τα εξής νεωτεριστικά:
«[…] Έχετε δίκιο να κατηγορείτε τους θεολόγους. Θέλω να σας υπενθυμίσω τι συνήθιζε να λέει ο Πατριάρχης Αθηναγόρας για τους θεολόγους. Έλεγε, αν θέλετε ενότητα στην Εκκλησία, συγκεντρώστε όλους τους θεολόγους, βάλτε τους σε ένα απομονωμένο νησί, αφήστε τους εκεί και ας κάνουμε εμείς δουλειές εδώ. Αυτό έλεγε ο Πατριάρχης Αθηναγόρας.
[…] Τι συνέβη στον διάλογο μεταξύ της Ορθόδοξης Εκκλησίας και της Αρχαίας Ανατολικής Εκκλησίας (σ.σ. αιρετικών Μονοφυσιτών); Στον επίσημο θεολογικό διάλογο. Ολοκληρώθηκε. Συμφωνήσαμε στη θεολογία. Στα πάντα. Υπήρξε συμφωνία. Ολοκληρώθηκε πριν από δεκαετίες και μετά συνειδητοποιήσαμε… εντάξει και τώρα τί; Οι επίσκοποι πραγματικά μπλοκαρίστηκαν επειδή είδαν ότι οι θεολόγοι συμφώνησαν. Ακόμα και αυτό συνέβη σε αυτόν τον κόσμο. Οι θεολόγοι συμφώνησαν μεταξύ τους σε ένα κοινό κείμενο, σε μια θεολογία. Και μετά οι επίσκοποι συνειδητοποίησαν ότι δεν είναι έτοιμοι για άλλους λόγους αυτή τη φορά, όχι για θεολογικούς λόγους. Δεν είναι έτοιμοι για κοινωνία, για ενότητα».
Ο κ. Ελπιδοφόρος αναφερόταν στην Κοινή (Μεικτή) Επιτροπή Θεολογικού Διαλόγου μεταξύ Ορθοδόξων και Αντιχαλκηδονίων, η οποία συνεδρίασε αρκετές φορές από το 1964 έως το 1993, εκδίδοντας συμφωνημένες δηλώσεις το 1989 και το 1990, η τελευταία από τις οποίες αναφέρει: «Έχουμε πλέον κατανοήσει σαφώς ότι και οι δύο οικογένειες διατήρησαν πάντα πιστά την ίδια αυθεντική Ορθόδοξη Χριστολογική πίστη και την αδιάσπαστη συνέχεια της αποστολικής παράδοσης, αν και έχουν χρησιμοποιήσει Χριστολογικούς όρους με διαφορετικούς τρόπους» (Δεύτερη κοινή Δήλωσις της Μεικτής επί του Διαλόγου Επιτροπής, Γενεύη, Σεπτέμβριος 1990).
Τέλος, ο Αρχιεπ. Αμερικής αποφάνθηκε: «Αυτό σημαίνει ότι δεν είμαστε ειλικρινείς όταν λέμε ότι οι πραγματικοί λόγοι που δεν είμαστε ενωμένοι και δεν έχουμε κοινωνία είναι θεολογικοί λόγοι».
«Αμφιβάλλω αν ρωτήσουμε -όχι τους πιστούς- αν ρωτήσουμε, αν κάνουμε μια έρευνα μεταξύ των κληρικών και των δύο παραδόσεων και [τους] ρωτήσουμε ποια είναι η διαφορά μεταξύ των δύο εκκλησιών. Η θεολογική, η χριστολογική … Δεν έχουν ιδέα. Αυτή είναι η πραγματικότητα εκεί έξω. Επομένως νομίζω ότι πρέπει να λάβουμε πιο σοβαρά υπόψη την ενότητα της Εκκλησίας. Αυτή είναι η απάντησή μου».
Ο ομότιμος καθηγητής Πατρολογίας της Θεολογικής Σχολής του Α.Π.Θ. πρωτοπρεσβύτερος Θεόδωρος Ζήσης, σε σχετική μελέτη του με τίτλο «Η «Ορθοδοξία» των Αντιχαλκηδονιων Μονοφυσιτων» [2] δίνει ηχηρή απάντηση στη διαστρεβλωμένη μεταπατερική, οικουμενιστική θεολογία του Αρχιεπισκόπου Ελπιδοφόρου.
«Είναι γνωστόν ὅτι μεταξύ τῶν διαλόγων που διεξάγει ἡ Ὀρθόδοξος Καθολική Εκκλησία μέ τούς έτεροδόξους συμπεριλαμβάνεται καί ὁ διάλογος μέ τούς Μονοφυσίτας ἢ τοὺς ᾿Αντιχαλκηδονίους ἤ τούς Προχαλκηδονίους ἢ τοὺς ᾿Αρχαίους ᾿Ανατολικούς ἢ τοὺς ἐσχάτως καί ἄντικρυς πρός τήν Παράδοση ἀποκαλουμένους Ὀρθοδόξους ᾿Ανατολικούς. Ὁ διάλογος αὐτός στό ἐπίπεδο τῆς Μεικτῆς Θεολογικῆς Ἐπιτροπῆς πού τόν διεξάγει ἔχει καταλήξει σε συμφωνία, ἀπό τήν ὁποία προκύπτει ὅτι δῆθεν δὲν μᾶς χωρίζει τίποτε στήν πίστη, ὅτι οἱ θεωρούμενες μέχρι τώρα διαφορές ὀφειλόταν σε παρανόηση καί παρεξήγηση τῆς θεολογικῆς ὁρολογίας, πού τήν κατάλαβαν τώρα καλύτερα οἱ εἰδικοί θεολόγοι ἐπιστήμονες ἀπό τούς ἁγίους Πατέρας, καί ὅτι ἡ ἀρχική ἀπόσχιση τῶν ᾿Αντιχαλκηδονίων ἀπό τήν Ἐκκλησία δέν ὀφειλόταν σε θεολογικούς ἀλλά σε πολιτικούς λόγους.
Η παραμορφωτική αὐτή τῶν πραγμάτων εἰκόνα κυκλοφορούσε κυριαρχικά ἀπό τήν ἀρχή τῶν συνομιλιῶν, τόσο στίς τέσσαρες ἀνεπίσημες συνδιασκέψεις Ὀρθοδόξων καί ᾿Αντιχαλκηδονίων, πού σημειωτέον ἔγιναν μέ πρωτοβουλία τοῦ Παγκοσμίου Συμβουλίου Ἐκκλησιῶν, ὅσο καί στίς ἐπίσημες συναντήσεις τῆς Διορθοδόξου ἐπὶ τοῦ διαλόγου αὐτοῦ Ἐπιτροπῆς καί στις συνδιασκέψεις κατόπιν τῆς Μεικτῆς Θεολογικῆς Ἐπιτροπῆς.
Υπήρχαν μάλιστα καί πρόσωπα, μέλη τοῦ διαλόγου καί ἐκπρόσωποι ἐκκλησιῶν, που πίστευαν ὅτι ἡ “Ορθοδοξία” τῶν ᾿Αντιχαλκηδονίων εἶναι ἀναμφίβολος καί ἐκτός πάσης ἀμφισβητήσεως, περιττεύει ἑπομένως καί ὁ θεολογικός διάλογος, πού θά περιπλέξει περισσότερο τὰ πράγματα. Συνιστοῦσαν γι’ αὐτό καί ἐπρότειναν να προχωρήσουν οἱ ἐκκλησίες σε ἁπλῆ διακήρυξη τῆς ἑνώσεως, γιατί οἱ δεκαπέντε αἰῶνες χωρισμοῦ ἦσαν ἀδικαιολόγητοι, καί ἑπομένως κατά τό σκεπτικό αὐτό ἡ Ἐκκλησία βρισκόταν ὅλους αὐτούς τοὺς αἰῶνες σε πλάνη, καί ἔκαναν λάθος οἱ ἑκατοντάδες τῶν μεγάλων καί ἐπιφανῶν καί σοφῶν καί φωτισμένων ἁγίων Πατέρων πού ἀγωνίσθηκαν καί ἔγραψαν ἐναντίον τῶν Μονοφυσιτῶν, Ἰακωβιτῶν, ᾿Ακεφάλων, Σεβηριανῶν κ.τ.λ., ἀλλά καί τὸ πλῆθος τῶν ἁπλῶν ἀλλά φωτισμένων καί ἁγίων γερόντων, οἱ ὁποῖοι, ὅπως φανερώνουν πάμπολλες διηγήσεις στά Γεροντικά, οὔτε να συνομιλήσουν δεχόταν μέ ᾿Αντιχαλκηδονίους, μέχρις ὅτου ἀποκηρύξουν τὴν αἵρεση καί ἀναγνωρίσουν τίς ἀποφάσεις τῆς Δ΄ ἐν Χαλκηδόνι Οἰκουμενικῆς Συνόδου.
Καί ἀσφαλῶς οἱ ἅγιοι Πατέρες καί οἱ ὅσιοι γεροντάδες δέν εἶχαν λιγώτερη ἀγάπη καί κατανόηση ἀπό τούς σημερινούς ὑπερμάχους τῆς ἑνώσεως· ἀντίθετα ἡ στάση τους ὀφειλόταν σε φροντίδα, ποιμαντική καί παιδαγωγική, να συνειδητοποιήσουν οἱ ἐκτραπέντες το λάθος καί νά ὁδηγηθοῦν στὴν ὀρθή πίστη πού εἶναι ἀπαραίτητη προϋπόθεση σωτηρίας.Ἀγαπᾶ ἐκεῖνος πού λέγει τήν ἀλήθεια, ἔστω καί ἄν πικραίνει κατ’ αρχήν καί δημιουργεῖ ἀντίδραση, καί ὄχι ἐκεῖνος πού παραπλανά καὶ κρύβει τὴν ἀλήθεια, ὑπολογίζοντας στίς πρόσκαιρες ἀνθρώπινες σχέσεις καί ὄχι στίς αἰώνιες πραγματικότητες. Εἶναι ξεκαθαρισμένα αὐτά στή συνείδηση τῆς Ἐκκλησίας· ὑπάρχει καλή καί κακή ὁμόνοια καί εἰρήνη· εἶναι κακή ἡ ὁμόνοια καί ἡ εἰρήνη πού παραβλέπει τις διαφορές στην πίστη, γιατί μόνον “ἡ ἑνότης τῆς πίστεως καί ἡ κοινωνία τοῦ Ἁγίου Πνεύματος”, ὑπέρ τῶν ὁποίων καθημερινῶς εὔχεται ἡ Ἐκκλησία, μποροῦν νὰ θεμελιώσουν καί νά ἐγγυηθοῦν βαθειά καί ἀδιατάρακτη εἰρήνη, ἀφοῦ στηρίζονται στήν πνευματική καί μυστηριακή ἑνότητα. Ὅταν δὲν ὑπάρχει αὐτή ἡ ἑνότης, τότε ἔχομε κακή καί ψευδῆ ὁμόνοια καί εἰρήνη, πού διαιωνίζει καί κρύβει τό τραῦμα τοῦ χωρισμοῦ καί τῆς διαιρέσεως· σ’ αὐτές τίς περιπτώσεις “κρείσσων ἐπαινετός πόλεμος εἰρήνης χωριζούσης Θεῷ”».
Σε άλλο σημείο της εξαιρετικής μελέτης του, ο π. Θεόδωρος Ζήσης επισημαίνει τον όρο πίστεως της Ζ’ εν Νικαία Οικουμενικής Συνόδου:
«“Σύν τούτοις δέ καί τάς δύο φύσεις όμολογοῦμεν τοῦ σαρκωθέντος δι᾿ ἡμᾶς ἐκ τῆς ἀχράντου Θεοτόκου καί ἀειπαρθένου Μαρίας, τέλειον αὐτόν Θεόν καί τέλειον ἄνθρωπον γινώσκοντες, ὡς καὶ ἡ ἐν Χαλκηδόνι Σύνοδος ἐξεφώνησεν, Εὐτυχῆ καί Διόσκορον δυσφημήσαντας, τῆς θείας αὐλῆς ἐξελάσασα, συναποβάλλοντες αὐτοῖς Σεβήρον, Πέτρον καί τήν πολυβλάσφημον αὐτῶν ἀλληλόπλοκον σειράν”. Τίς ἀποφάσεις τῶν Οἰκουμενικῶν Συνόδων θεωροῦμε οἱ Ὀρθόδοξοι ὡς ἀλάθητες, διότι ἐλήφθησαν τῇ ἐπιστασίᾳ τοῦ ῾Αγίου Πνεύματος καί ἀνεγνωρίσθησαν ἀπό τή συνείδηση τῆς Ἐκκλησίας ὅλων τῶν αἰώνων. Μέ ἑρμηνεῖες λοιπόν καί θεολογικές σοφιστεῖες θά προσβάλλουμε τό κύρος καί τὴν αὐθεντία τῶν Οἰκουμενικῶν Συνόδων καί θά προκαλέσουμε σχίσμα στην διαχρονική ἑνότητα καί καθολικότητα τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας, ἐπιβάλλοντας στούς Ὀρθοδόξους τοῦ εἰκοστοῦ αἰῶνος νὰ πιστεύουν διαφορετικά για τους Αντιχαλκηδονίους ἀπό τούς Ορθοδόξους τῶν προηγουμένων γενεῶν, ὅταν μάλιστα ἐκείνη την πίστη τήν κατοχύρωσαν καί τήν ἐδίδαξαν φωτισμένα καί ἅγια πρόσωπα;»
Στη συνέχεια, ο πατήρ Θεόδωρος παραθέτει όσα υπαγορεύει ο Άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός για τους Αντιχαλκηδονίους, τονίζοντας πως η ένωση με αυτούς θα ήταν δυνατή μόνο εφόσον επέστρεφαν στην Ορθοδοξία και ομολογούσαν τη Σύνοδο της Χαλκηδόνος.
Παρακάτω υπογραμμίζει: «Ο χωρισμός καί ἡ διαίρεση καί ἡ ἀπόσχιση ἀπό τήν Ἐκκλησία κατά τόν ῞Αγιο Ιωάννη τόν Δαμασκηνό σημαίνει στέρηση τῆς δυνατότητος σωτηρίας. Οἱ ᾿Αντιχαλκηδόνιοι μέ τή διδασκαλία τους ἀρνοῦνται “τό τῆς χοινῆς σωτηρίας μυστήριον”. Οἱ παρασυρθέντες καί παρασυρόμενοι στην αἵρεσή τους, ὅπως καί σε κάθε αἵρεση, ἀπόλλυνται, χάνουν τήν σωτηρία, ὁδηγοῦνται στην ἀπώλεια. Καί ἐνῶ ὅλοι δεχόμαστε καί διδάσκομε ὅτι πυρήνας καί στόχος τῆς δογματικῆς διδασκαλίας καί τῶν ἀγώνων τῶν ἁγίων καί τῶν Πατέρων δέν ἦταν οἱ φιλολογικές καί ἑρμηνευτικές διαμάχες καί οἱ ἐννοιολογικές διασαφήσεις, ἀλλά ἡ ἐξασφάλιση τῆς δυνατότητος σωτηρίας πού τήν καταστρέφουν οἱ αἱρέσεις, καί γι’ αὐτό γίνεται ὅλος ὁ ἀγώνας, ὄχι γιά τήν νίκη αὐτῆς ἤ τῆς ἄλλης γνώμης, ἀλλά γιά νά μποροῦν οἱ ἄνθρωποι να σώζονται, στούς σημερινούς θεολογικούς διαλόγους τείνει νά κυριαρχήσει ἡ θέση ὅτι ὅλοι ἀποτελοῦμε ἐκκλησίες καί ὅλοι σώζονται μέσα σ’ αὐτές τίς ἐκκλησίες, εἴμαστε ἀδελφές ἐκκλησίες ἤ οἰκογένειες ἐκκλησιῶν πού δέν ἔχομε μεγάλες διαφορές στήν πίστη, ἁπλῶς δέν συνεννοούμαστε στήν ὁρολογία καί ἑρμηνεύομε διαφορετικά μερικά πράγματα».
Ως πρωτοστάτης της παναίρεσης του Οικουμενισμού, ο Αρχιεπίσκοπος Αμερικής Ελπιδοφόρος είναι ένας από τους κύριους εκφραστές της Κολυμπάριας, μεταπατερικής θεολογίας, η οποία υποστηρίζει την παναιρετική συγκρητιστική θέση πως «όλες οι «εκκλησίες» σώζουν».
- [1] https://orthochristian.com
- [2] Πρωτοπρεσβύτερος Θεόδωρος Ζήσης, Η «Ορθοδοξία» των Αντιχαλκηδονίων Μονοφυσιτών, εκδ. Βρυέννιος, Θεσσαλονίκη:1994
