ΜΠΑΤΜΑΝ ΚΑΙ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ
«Ο
Μπάτμαν και ο Σκοτεινός Κόσμος του: Μια Ορθόδοξη Κριτική»
Εισαγωγή
Η εποχή μας χαρακτηρίζεται από μία ακατάπαυστη παραγωγή θεαμάτων, κινηματογραφικών έργων και «ηρώων» που δεν έχουν καμία σχέση με τα αιώνια και σωτήρια πρότυπα της Ορθόδοξης Παραδόσεως. Η βιομηχανία του θεάματος, καθοδηγούμενη από κοσμικά και συχνά σκοτεινά κέντρα, επιβάλλει στη συνείδηση των ανθρώπων μορφές και εικόνες που διαμορφώνουν ψυχές, ιδίως των νέων. Ένα τέτοιο παράδειγμα είναι ο Μπάτμαν, ο λεγόμενος «Σκοτεινός Ιππότης», που προβάλλεται μέσα από ταινίες, κόμικς και εμπορεύματα ως δήθεν πρότυπο δικαιοσύνης και ηρωισμού. Όμως, μέσα από μία Ορθόδοξη θεώρηση, ο Μπάτμαν όχι μόνο δεν αποτελεί πρότυπο, αλλά εμπεριέχει σαφείς σατανικές και δαιμονικές αναφορές, καλλιεργεί το σκοτάδι αντί του φωτός, και οδηγεί τον άνθρωπο μακριά από τον Χριστό. Στις γραμμές που ακολουθούν θα αναλύσουμε γιατί οι ταινίες του Μπάτμαν δεν είναι απλή ψυχαγωγία, αλλά επικίνδυνη πνευματική παγίδα.
«Η
Σκοτεινή Αισθητική και ο Συμβολισμός της Νυχτερίδας»
Η επιλογή
της νυχτερίδας ως κεντρικό σύμβολο δεν είναι τυχαία. Στην Αγία Γραφή και στην
Παράδοση, η νυχτερίδα συνδέεται με την ερημία, την ακαθαρσία και τον κόσμο των
δαιμόνων. Είναι ζώο της νύχτας, που αποστρέφεται το φως. Ο Προφήτης Ησαΐας
αναφέρει ότι οι ειδωλολάτρες «βαλούσιν τούς θεούς αυτών τοις νυχτερίσιν» (Ησ.
2,20). Δεν είναι τυχαίο λοιπόν ότι ο ήρωας αυτός καλύπτεται με το σύμβολο της
νυχτερίδας, αναπαριστώντας έτσι έναν σκοτεινό, υπόγειο και τρομακτικό κόσμο.Σε
αντίθεση με τον Χριστό, που είναι το «το
Φως του κόσμου» (Ιω. 8,12), ο Μπάτμαν προβάλλεται ως «ήρωας του σκότους». Αντί
να εμπνέει τους ανθρώπους να αγαπήσουν το φως, τους διδάσκει ότι στο σκοτάδι
κρύβεται δύναμη και λύση. Πρόκειται για μία διαστροφή της αλήθειας και μία
διαφήμιση του ίδιου του άρχοντος του σκότους, του Σατανά.
«Η
Ψευδοδικαιοσύνη και η Βία»
Οι
ταινίες του Μπάτμαν προβάλλουν τη βία ως μέσο «δικαιοσύνης». Ο ήρωας δεν αγαπά
τον πλησίον, δεν συγχωρεί, δεν προσπαθεί να θεραπεύσει την ψυχή του άλλου·
αντίθετα τιμωρεί με σκληρότητα, τρομοκρατεί και δίνει έμφαση στην αυτοδικία. Η
Αγία Γραφή μας καλεί: «Μη εκδικείτε εαυτούς, αγαπητοί, αλλά δότε τόπον τη οργή»
(Ρωμ. 12,19). Η δικαιοσύνη ανήκει στον Θεό και δεν μπορεί να υποκατασταθεί από
έναν άνθρωπο που φοράει μάσκα. Όμως ο Μπάτμαν, ως «σωτήρας χωρίς Θεό»,
υποκαθιστά την Θεία Δικαιοσύνη και επιβάλλει τη δική του εκδίκηση. Έτσι οι
θεατές, ιδίως τα παιδιά, μαθαίνουν ότι η βία είναι επιτρεπτή εφόσον γίνεται
«για καλό σκοπό» – μία αντίληψη που οδηγεί στην πνευματική πλάνη.
«Ο
Ψεύτικος Σωτήρας και ο Αληθινός Σωτήρας»
Ένα από
τα πιο επικίνδυνα στοιχεία στις ταινίες του Μπάτμαν είναι ότι παρουσιάζεται ως
«σωτήρας» της πόλης, ως εκείνος που προστατεύει τους αδυνάτους, που πολεμά το
κακό και φέρνει τη δικαιοσύνη. Τα παιδιά, μεγαλώνοντας με αυτές τις εικόνες,
συνηθίζουν να τον βλέπουν σαν πρότυπο σωτήρα· δηλαδή εκείνον στον οποίο
στρέφουν την ελπίδα τους.
Όμως,
αυτός ο «σωτήρας» είναι ψεύτικος και απατηλός. Ο Μπάτμαν δρα μέσα στο σκοτάδι,
χρησιμοποιεί τον φόβο και τη βία, δεν οδηγεί σε αγάπη αλλά σε τρόμο. Ο Χριστός,
αντίθετα, είναι ο μόνος αληθινός Σωτήρας. Εκείνος που θυσιάστηκε «υπέρ της του
κόσμου ζωής», όχι για να εκδικηθεί, αλλά για να σώσει τον άνθρωπο από την
αμαρτία και τον θάνατο.
Τα παιδιά
που βλέπουν τον Μπάτμαν ως ήρωα, στην ουσία αντικαθιστούν μέσα στην ψυχή τους
τον Χριστό με έναν σκοτεινό ψευδοσωτήρα. Αυτή είναι η μεγάλη πνευματική παγίδα:
να αγαπήσει κανείς το ψεύτικο αντί για το αληθινό, το σκοτάδι αντί του φωτός.
Η
Εκκλησία μας καλεί να δείξουμε στα παιδιά ότι η αληθινή σωτηρία δεν βρίσκεται
σε κινηματογραφικούς ήρωες, αλλά μόνο στον Ιησού Χριστό, που είναι «η οδός και
η αλήθεια και η ζωή» (Ιω. 14,6). Ο Μπάτμαν μπορεί να υπόσχεται σωτηρία της
πόλης· ο Χριστός προσφέρει αιώνια σωτηρία της ψυχής.
«Οι
Πνευματικοί Κίνδυνοι για τη Νεολαία»
Δεν είναι
τυχαίο ότι οι ταινίες του Μπάτμαν έχουν τεράστια απήχηση στα παιδιά και στους
νέους. Μέσα από σκοτεινές εικόνες, έντονους ήχους και ψυχολογικά φορτισμένα
σενάρια, οι ταινίες αυτές εισάγουν τους νέους στον κόσμο της βίας, της τρόμου
και της δαιμονικής αισθητικής.
Τα παιδιά
ταυτίζονται με τον «ήρωα» και υιοθετούν το σκοτεινό του πρότυπο: φοβούνται το
φως, αγαπούν την νύχτα, αναπαράγουν τη βία στα παιχνίδια τους. Έτσι, αντί να
στρέφουν την καρδιά τους προς τον Χριστό και τους Αγίους – τα αληθινά πρότυπα
που προσφέρουν αγάπη, ειρήνη και ελπίδα – κατακλύζονται από σκοτεινές εικόνες
και σκέψεις.
Η
Ορθόδοξη Εκκλησία μας προειδοποιεί: «Φυλάξατε τα τέκνα υμών από των πονηρών
εικόνων και λόγων». Διότι αυτά που βλέπουμε με τα μάτια μας και ακούμε με τα
αυτιά μας εισέρχονται στην ψυχή και σμιλεύουν τον χαρακτήρα μας.
«Συμπέρασμα
– Η Ορθόδοξη Στάση»
Ο Μπάτμαν
δεν είναι απλώς ένας φανταστικός ήρωας. Είναι φορέας σατανικών συμβόλων,
διαστρέφει το νόημα της δικαιοσύνης, προβάλλει έναν ψευδοσωτήρα και σπέρνει το
σκοτάδι στις ψυχές. Γι’ αυτό, ως Ορθόδοξοι Χριστιανοί, οφείλουμε να είμαστε σε
εγρήγορση.
Δεν
μπορούμε να δεχόμαστε άκριτα τα θεάματα του κόσμου τούτου, διότι πίσω από αυτά
κρύβεται ο «άρχων του αιώνος τούτου», που επιδιώκει να απομακρύνει τον άνθρωπο
από τον Θεό. Αντί του σκοτεινού Μπάτμαν, ας δείξουμε στα παιδιά μας τα φωτεινά
πρότυπα των Αγίων, των Μαρτύρων, των Οσίων, που με τη ζωή τους έλαμψαν και μας
δείχνουν τον δρόμο προς το Φως.
Ο Μπάτμαν
είναι ένας «ήρωας» του σκότους· ο Χριστός είναι το αιώνιο και αληθινό Φως.
Εμείς καλούμαστε να επιλέξουμε.
