'' Αν δεν σπουδάσεις τα ελληνικά, αδελφέ μου, δεν ημπορείς να καταλάβης εκείνα οπού ομολογεί η Εκκλησία μας'' (Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός)

Ο Πατροκοσμάς ως πρότυπο του νεοελληνικού ήθους και πρόδρομος του Νεοελληνικού Διαφωτισμού

Ηρακλής Ψάλτης, φιλόλογος

Δείχνει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την νεοελληνική γλώσσα. Προτρέπει τους γονείς να σπουδάζουν τα παιδιά τους την ελληνική, την οποία συνδέει άρρηκτα με την Εκκλησία: Να σπουδάζετε και εσείς, αδελφοί μου, να μανθάνετε γράμματα όσον ημπορείτε. Και αν δεν εμάθετε οι πατέρες, να σπουδάζετε τα παιδιά σας, να μανθάνουν τα ελληνικά, διότι και η Εκκλησία μας είνε εις την ελληνικήν. Και αν δεν σπουδάσεις τα ελληνικά, αδελφέ μου, δεν ημπορείς να καταλάβης εκείνα οπού ομολογεί η Εκκλησία μας.

Οι ομιλίες του 
Στο κήρυγμά του χρησιμοποιεί τον γλωσσικό κώδικα των λαϊκών στρωμάτων και γι΄αυτό γίνεται κατανοητός από τον λαό και έχει απήχηση. Δεν είναι οι ομιλίες του μια άχρωμη ηθικολογία, αλλά βαθιά θεολογικές με πατερικό προσανατολισμό. Η θεματολογία του έχει τρεις, κυρίως, εννοιολογικούς άξονες: την ορθόδοξη πίστη και παράδοση, τη γνήσια παιδεία και την ορθόδοξη κοινωνικότητα. Η παιδεία που διαδίδει είναι αυτή που θεωρεί ότι