Προς τον Ἥλιο! [Ἀπόψε, ἀδελφοί μου, ἀρχίζει ἡ ἁγία καὶ Με­γάλη Ἑβδομάδα....]

Μ. Ἑβδομὰς

Περίοδος Δ΄ – Ἔτος ΜΓ΄, Φλώρινα – ἀριθμ. φύλλου 2719

Κυριακὴ Βαΐων
5 Ἀπριλίου 2026 βράδυ
Ὁμιλία τοῦ Μητροπολίτου Φλωρίνης π. Αὐγουστίνου

Προς τον Ἥλιο!

«Ἐκ νυκτὸς ὀρθρίζει τὸ πνεῦμά μου πρὸς σέ, ὁ Θεός, διότι φῶς τὰ προστάγματά σου ἐπὶ τῆς γῆς» (Ἠσ. 26,9)

Ἀπόψε, ἀδελφοί μου, ἀρχίζει ἡ ἁγία καὶ Με­γάλη Ἑβδομάδα. Ὅπως ὡραῖα ψάλλει ἡ Ἐκ­κλησία, «τὰ πάθη τὰ σεπτὰ ἡ παροῦσα ἡ­μέρα ὡς φῶτα σωστικὰ ἀνατέλλει τῷ κόσμῳ» (Μ. Δευτ. κάθ.).

* * *

Σήμερα ἡ ἐκκλησία παρουσιάζει εὐχάριστο θέαμα· παντοῦ οἱ ναοὶ εἶνε πλήρεις ἀπὸ ἐκ­κλησίασμα. Βλέπω ὄχι μόνο τὸ τακτικὸ ἐκ­κλη­σίασμα, ἀλλὰ καὶ τοὺς Χριστιανοὺς ἐκείνους ποὺ ἐγὼ τοὺς λέω κομῆτες. Γιατί, ὅπως οἱ κο­μῆτες σπανίως ἐμ­φανίζονται στὸν οὐρανό, ἔτσι κι αὐ­τοὶ περιμένουν μιὰ – δυὸ – τρεῖς φο­ρὲς τὸ χρό­­­νο, τὴ Μεγάλη Πέμ­πτη, στὰ Πάθη, στὸν Ἐ­πιτάφιο, στὴν Ἀνάστασι, νὰ ἔρθουν στὴν ἐκ­κλησία, δη­μιουργώντας καὶ κάποια ἀταξία.

Τὸ θέαμα αὐτὸ εἶνε βέβαια εὐ­χάριστο ἀλ­λὰ καὶ δυσάρεστο. Τὸ εὐχάριστο. Τί νά ᾽νε ἆ­­ραγε ἐ­κεῖνο ποὺ κάνει τοὺς Χριστιανοὺς αὐ­τὲς τὶς ἅγιες ἡμέρες νὰ θυμοῦνται τὴν ἐκ­κλη­σία; Εἶνε μιὰ συνήθεια; Ὄχι. Κάτι ἄλ­λο· εἶνε ἕνα βα­θὺ μυστικὸ συναίσθημα. Ὅλοι αὐτοὶ οἱ κομῆτες τὶς ἡμέρες αὐτὲς κάτι θυμοῦνται· κάποια σπίθα κρυμμένη στὶς ψυχές τους ἀ­νά­βει πυρκαϊά. Θυμοῦν­ται, ὅτι μικρὰ παιδιὰ τοὺς ἔπαιρνε ἡ μάνα, ἡ γιαγιὰ ἢ καὶ μόνοι τους πήγαιναν στὴν ἐκκλησία τοῦ χωριοῦ, στὴν ἐνορία τους, κ᾽ ἐκεῖ στέκονταν ἐκστατικὰ μπροστὰ στὸ μεγαλεῖο τοῦ Θεανθρώπου. Αὐτὲς οἱ παιδικὲς ἀ­ναμνήσεις δὲν ξεχνιοῦν­ται. Γι᾽ αὐτὸ βλέπετε τώρα ἀδειάζουν τὰ μεγάλα κέντρα, καὶ ὅ­λοι θέλουν νὰ πᾶνε στὸ χω­ριό, στὴν παλιά τους ἐκκλησιά, ἐκεῖ πού ᾽ταν ὁ πατέρας καὶ ἡ μητέρα, ἐκεῖ ποὺ θάφτηκαν οἱ γονεῖς· ἐκεῖ θέλουν νὰ ἑορτάσουν τὸ Πάσχα, τὴ Με­γάλη Ἑ­βδομάδα καὶ τὴν ἀνάστασι τοῦ Κυρίου μας.

Μεγάλο πρᾶγμα ἡ παιδικὴ ψυχή. Ὅ,τι φυτεύουμε στὸ μικρὸ παιδί, δὲν ξερριζώνεται εὔκολα. Καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι τὰ παιδιὰ αὐτὰ τὰ ἀθῷα, ποὺ ὑπάρχουν σήμερα στὴν ἐκ­­κλησία, ὅταν ἐμεῖς δὲν θὰ ὑπάρχουμε πιὰ στὴ ζωή, αὐτά, μὲ ἄσπρα μαλλιά, θὰ θυμοῦνται, ὅτι κάποτε μικρὰ παιδιὰ ἔρχονταν ἐδῶ στὴν ἐκκλησία τοῦ Χριστοῦ. Ὅ,τι φυτεύεται στὸ μι­κρὸ παιδὶ δὲν ξερ­ριζώνεται· τὸ ξέρουν αὐτὸ καὶ οἱ ἐχθροὶ τῆς πίστεως. Γι᾽ αὐτὸ τὰ ἄθεα καθεστῶτα δὲν ἀφήνουν τὰ παιδιὰ νὰ πηγαίνουν στὴν ἐκκλησιά. Ἂν πᾶτε σὲ ὀρθόδοξες χῶρες ὅπου ἐπικράτησαν ἄθεα καθεστῶτα, θὰ δῆτε γέρους μέσα στὴν ἐκκλησία. Στὴν Ἀλ­βανία π.χ. δὲν ἀφήνουν παιδὶ νὰ μπῇ στὴν ἐκ­κλησία. Ἕναν ὀρθόδοξο παπᾶ ποὺ βάπτισε ἕ­να παιδί, τὸν σκότωσαν. Γιατὶ ξέρουν· οἱ γέροι βαδίζουν πιὰ πρὸς τὸν τάφο, ἀλλὰ τὰ παιδιά, ποὺ τὶς ἅγιες αὐτὲς ἡμέρες τρέχουν στὴν ἐκ­κλησία, θὰ κρατήσουν τὴν πίστι στὸ Χριστό· εἶνε κάτι ποὺ δὲν ξερριζώνεται. Τὸ παιδὶ ποὺ πιστεύει μικρό, θὰ πιστεύῃ καὶ στὰ γεράματά του. Αὐτὸ λοιπὸν εἶνε ποὺ κάνει τοὺς κομῆ­τες νὰ ἔρχωνται σήμερα στὴν ἐκκλησία.
Ἀλλὰ τὸ ἀποψινὸ φαινόμενο εἶνε καὶ δυσ­ά­ρεστο. Γιατὶ πρέπει νὰ γνωρίζουμε, ὅτι δὲν ὑ­­πάρχει στὸν κόσμο μεγαλύτερο γεγονὸς ἀπὸ τὸ ὅτι ὁ Χριστὸς κατῆλθε ἐκ τοῦ οὐρανοῦ, ἐ­σταυρώθη στὸ Γολγο­θᾶ, ἔχυσε τὸ τίμιο αἷμα του καὶ ἀναστήθηκε ἐκ νεκρῶν· δὲν ὑπάρχει, λέω, μεγαλύτερο γεγονός παγκοσμίου σημασίας ἀπὸ τὰ πάθη καὶ τὴν ἀνάστασι τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ. Γι᾽ αὐτὸ αὐ­τὰ ἑορτάζονται συνεχῶς. Δὲν ἑορτάζει μιὰ φορὰ τὸ Πάσχα ἡ Ἐκκλησία. Ἔχει τόσο μεγάλη σημασία τὸ γεγονὸς αὐτό, ὥστε πολλὲς φο­ρὲς τὸ ἐπαναλαμβάνει καὶ τὸ ἐνθυμεῖται. Ἡ Ἐκκλησία ἑορτάζει τὸ Πάσχα 52 φορὲς τὸ ἔτος· κάθε Κυριακὴ Πάσχα εἶνε. Ὅ­ποτε ὁ παπᾶς λέει «Εὐλογημένη ἡ βασιλεία τοῦ Πατρός…», ζοῦμε τὸ Γολγοθᾶ, τὴν ἀνάστασι, τὰ μεγάλα γεγονότα τῆς πίστεώς μας. Ὅπως λοιπὸν τρέχετε σήμερα στὴν ἐκ­κλησία, ἔτσι νὰ ἔρχεστε καὶ τὶς ἄλλες μέρες.
–Μά, θὰ πῆτε, δὲν φτάνει μιά φορὰ νὰ ἔρ­θω στὴν ἐκκλησία;
Προχτὲς μ᾽ ἐπισκέφθηκε μιὰ γριούλα. Ἔχει παράπονο, ὅτι τὸ παιδί της δὲν πηγαίνει νὰ τὴ δῇ. Βλέπω, μοῦ λέει, ἄλλα παιδιὰ ποὺ πᾶνε τα­κτικὰ στοὺς γονεῖς τους, τὰ καμαρώνω καὶ τὰ ζηλεύω. Ἐμένα ἔρχεται μιὰ φορά, κάθεται δυὸ λεπτὰ καὶ φεύγει· εἶμαι πολὺ λυπημένη… Θέλει ὁ γονιός, τὸ παιδὶ νὰ τὸν ἐπισκέπτεται. Ἀλλὰ μάνα εἶνε καὶ ἡ Ἐκ­κλησία, πατέρας εἶνε καὶ ὁ Χριστός. Ἀγαπᾷς τὸ Χριστό; Νὰ ἔρχεσαι λοιπὸν τακτικὰ στὸ σπίτι του, μὲ σεβασμό.
Νὰ πῶ ἄλλο παράδειγμα; Εἶστε ἔγγαμοι, ἔ­χετε οἰκογένεια. Εἶνε ὡραία ἡ περί­οδος τοῦ ἁ­γνοῦ ἔρωτος, ὅταν μιὰ σεμνὴ νέα συνδέεται μὲ ἕνα σεμνὸ νέο. Λοιπὸν ἐρωτῶ· Αὐτὸς ποὺ ἀγαπάει μιὰ νέα μιά φορὰ πηγαίνει στὸ σπίτι της; Ὄχι· κάθε βράδυ ἐκεῖ εἶνε, καὶ κάθεται μιὰ ὥρα, δυὸ ὧρες, τρεῖς ὧ­ρες· καὶ νυχτώνει, περνᾶνε καὶ τὰ μεσάνυχτα· γιατὶ τὴν ἀγαπᾷ. Ἔ, παραπάνω ἀπὸ τὴ μητέρα, τὸν πατέρα, τὴ μνηστή, τὸν ἀρραβωνιαστικό, εἶνε – ποιός· Ὁ Νυμφίος Χριστός· «ὁ Νυμφίος ὁ κάλλει ὡραῖ­ος παρὰ πάντας ἀνθρώπους» (ἀπόστ. αἴν. Μ. Τρίτ.). Ὅ­πως ἐσὺ ποὺ ἀγαπᾷς ἕνα νέο τρέχεις καὶ συν­αναστρέ­φεσαι μαζί του καὶ κάθεσαι νύχτα καὶ κουβεντιάζεις, ὅπως τὸ παιδὶ πάει στὸν πατέ­ρα, ὅπως τὸ κορίτσι πάει στὴ μάνα ἢ τὴ γιαγιά, ἕνα τέτοιο φίλτρο πρέπει νὰ αἰσθάνωνται οἱ ψυχές. Καὶ ἂν δὲν τὸ αἰσθανώμαστε, σημαίνει ὅτι εἴμαστε ψυχροί, μπούζι· γι᾽ αὐτὸ καταν­τήσαμε κομῆτες. Δὲν εἶνε μόνο νὰ λέμε ὅτι Ἀ­γαπῶ τὸ Χριστό· ἔχει σημασία καὶ ἂν πηγαίνουμε κοντά του, στὴν ἐκκλησία δηλαδή.
Πές μου ποῦ συχνάζεις, νὰ σοῦ πῶ τί εἶσαι. Συχνάζεις στὶς βιβλιοθῆκες; εἶσαι ἄνθρωπος τῆς ἐπιστήμης καὶ τῆς γνώσεως. Συχνάζεις στὸ γήπεδο; εἶσαι φίλαθλος. Συχνάζεις στὸ καφφενεῖο καὶ παίζεις πρέφα; εἶσαι ὀκνηρὸς καὶ ἀ­μελής. Συχνάζεις στὴν ταβέρνα; εἶσαι μέ­θυσος. Ὅλοι κάπου πηγαίνουν, κάπου περνοῦν τὶς ὧρες τους. Καὶ σύ, Χριστιανέ, ἂν ἀ­γα­πᾷς τὸ Χριστό, τρέχε στὴν ἐκκλησία.
Ἔτσι νὰ αἰσθανώμαστε, ἀδελφοί. Γι᾽ αὐτὸ τώρα θὰ σᾶς δείξω ἕνα φλογερὸ ἐραστὴ τοῦ Θεοῦ. Εἶνε ὁ προφήτης Ἠσαΐας. Τὸν ἀκούσατε τί εἶπε; Δικά του λόγια εἶνε αὐτά· «Ἐκ νυκτὸς ὀρθρίζει τὸ πνεῦμά μου πρὸς σέ, ὁ Θεός, διότι φῶς τὰ προστάγματά σου ἐπὶ τῆς γῆς» (Ἠσ. 26,9). Θεέ μου, λέει, σ᾽ ἀγαπῶ, σὲ λατρεύω, εἶ­­σαι ὁ ἔρωτάς μου. Ἀπὸ τὴ νύχτα σηκώνομαι καὶ σοῦ μιλῶ. Προτοῦ νὰ βγῇ ὁ ἥλιος, ξυπνῶ καὶ τὰ πρῶτα λόγια ποὺ λέω εἶ­­νε σ᾽ ἐσένα. Θεέ μου, λέει, «ἐκ νυκτός», ἀ­πὸ τὴ νύχτα, τὰ μεσάνυχτα, σηκώνομαι καὶ σὲ λατρεύω.
Στὸ Ἅγιο Ὄρος τὶς ἅγιες αὐτὲς ἡμέρες, ἐ­κεῖ ποὺ ὑπάρχουν ψυχὲς μὲ θεῖο ἔ­ρωτα, μέσ᾽ στὶς σπηλιές, στὰ βράχια, στὰ ὕψη, ἐπάνω στὰ Κατουνάκια, ἐκεῖ οἱ ἔρωτες τῆς γῆς μαραίνον­ται. Ἐκεῖ σ᾽ ἕνα μοναστήρι ἦταν ἕνας γερον­τάκος. Ἄρχισε ἀγρυπνία – πόσες ὧρες; Πέν­τε ὧρες. Κι ὅταν τελείωσε τί εἶπε ὁ καλόγερος· Πόσο γρήγορα τελείωσε!… Κανείς ἀπὸ μᾶς ἐδῶ δὲν θὰ τὸ πῇ. Ἐδῶ κοιτάζουν τὰ ῥολόγια κι ἀκοῦς· Ἀργήσαμε ἀπόψε, ἄργησε ὁ παπᾶς, ἄργησε ὁ ψάλτης, ἄργησε ὁ δεσπότης· πότε νὰ βγοῦμε ἔξω! Τί σημαίνουν αὐτά; Ὅτι οἱ καρδιές μας εἶνε ψυχρές, μπούζι.
Ἀπευθύνομαι λοιπὸν στοὺς κομῆτες, τοὺς χριστιανοὺς τῶν στιγμιαίων αὐτῶν συναντήσε­ων, καὶ παρακαλῶ καὶ προτρέπω νὰ ἀγωνιστοῦν. Ἂς βιάσουν τὸν ἑαυτό τους. Ὑ­πάρ­χει βλέπεις κι ὁ σατανᾶς ποὺ ἐργάζεται. Ὅταν πρόκειται γιὰ καμμιὰ διασκέδασι, τότε ὁ διάβο­λος σοῦ δίνει φτερὰ στὰ πόδια· ὅταν πρόκειται γιὰ ἐκ­κλησιασμὸ καὶ προσευχή, τότε σοῦ κρεμάει βαρίδια. Παρατηρῆστε νὰ δῆ­τε τί γίνεται. Ἅμα σοῦ προτείνῃ κανένας φίλος νὰ πᾶ­τε μιὰ ἐκ­δρομή, λὲς κ᾽ ἔχεις φτερά· ὅ­ταν ὅ­μως πρόκειται γιὰ ἱερὸ καθῆκον στὸ ναό, σοῦ φαίνεται βουνό, πονάει ἡ μέση, ὅλο ἐμπόδια παρουσιάζονται. Χρειάζεται βία· βίασε τὸν ἑαυ­τό σου (βλ. Ματθ. 11,12. Λουκ. 16,16). Λένε γιὰ ἕνα γενναῖο ἀ­ξιωματικό, στρατηγὸ ποὺ ἦταν ἄρρωστος μὲ 39 πυρετό, ὅτι σὲ ὥρα ἐθνικοῦ κινδύνου εἶπε αὐστηρὰ στὸν ἑαυτό του· Τομάριον, σὲ διατά­ζω, βάδιζε, ἡ πατρίδα σὲ καλεῖ!… Ἔτσι κ᾽ ἐσύ· ἐπιτίμησε, μάλωσε τὸν ἑαυτό σου.
Ὅποιος ὅμως γεύθηκε τὴ χάρι τῆς προσ­ευ­χῆς στὸ ναό, δὲν χρειάζεται νὰ ἀσκῇ βία· ἐν­θου­σιασμένος τρέχει στὸ ναὸ τοῦ Θεοῦ λέγον­τας μαζὶ μὲ τὸν ψαλμῳδό· «Ὡς ἀγαπητὰ τὰ σκηνώματά σου, Κύριε τῶν δυνάμεων…» (Ψαλμ. 83,2).

* * *

Ὑπάρχει, ἀδελφοί μου, ἕνα ἄνθος, ἕνα λου­λούδι, ποὺ οἱ βοτανικοὶ τὸ λένε ἡλιοτρόπιο ἢ ἥ­λιο. Στὸ χωριό μου τὸ ἔβλεπα συχνά. Αὐτὸ ἔ­­χει μιὰ θαυμαστὴ ἰδιότητα. Τὴ βλέπαμε μικρὰ παιδιά, μᾶς ἔκανε ἐντύπωσι καὶ ῥωτούσαμε τὸ δάσκαλο· Τί εἶν᾽ αὐτό; Τὸ ἄνθος του εἶ­νε ἕ­νας δίσκος ποὺ στρέφεται διαρκῶς οὕτως ὥσ­τε νὰ κοιτάζῃ πάντα τὸν ἥλιο. Στὴν ἀνατολὴ εἶ­νε ὁ ἥλιος; στὴν ἀνατολὴ βλέπει κι αὐτό· με­σουρανεῖ ὁ ἥλιος; ψηλὰ βλέπει κι αὐτό· πάει νὰ βασιλέψῃ ὁ ἥλιος; στὴ δύσι γυρίζει κι αὐ­τό. Ὅπως τὸ ἡλιοτρόπιο, λοιπόν, ἔτσι κ᾽ ἐμεῖς νὰ στρέφουμε τὴν ψυχή μας διαρκῶς πρὸς τὸν Ἥλιο· ὁ δὲ Ἥλιος, ὁ λαμπρὸς καὶ φωτεινὸς καὶ θερμογόνος, εἶνε ὁ Κύριος Ἰησοῦς Χριστός· ὅν, παῖδες, ὑμνεῖτε καὶ ὑπερυψοῦτε εἰς πάντας τοὺς αἰῶνας· ἀμήν.

(†) ἐπίσκοπος Αὐγουστῖνος

Ἀπομαγνητοφωνημένη ὁμιλία, ἡ ὁποία ἔγινε στὸν ἱ. ναὸ Ἁγ. Παντελεήμονος Φλωρίνης τὴν 7-4-1974 βράδυ, μὲ νέο τώρα τίτλο. Καταγραφὴ καὶ σύντμησις 2-3-2026.